साहित्य

नजरमा ठाडै देखिएको अत्यास लाग्ने उकालो र सैलुङ

यात्रा एक दृश्य अनेक

“सैलुङ” सँग तामाङ पहिचानको ऐतिहासिक विम्ब लुकेको छ । दोलखा र रामेछाप जिल्लाको सीमानामा अवस्थित सैलुङ समुन्द्र सतहदेखि ३१४५ मिटरको उचार्इमा रहेको छ । ऐतिहासिक, धार्मिक र साँस्कृतिक रुपले महत्वपूर्ण अर्थ राख्ने यो पर्वत पछिल्लो समय पर्यटकीय दृष्टिकोणले पनि त्यतिकै महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ । बौद्ध,हिन्दू र बोन धर्मवालम्बीहरुको आस्थाका केन्द्रको रुपमा परिचित सैलुङ पवित्र धार्मिक स्थल पनि हो । सैलुङ डाँडा प्रकृतिले सुन्दर स्थलको रूपमा मात्र नभएर धार्मिक स्थलको रूपमा पनि परिचित छ, जहाँ गोने ङह्या अर्थात् जनै पूर्णिमा, बालाचतुर्दशी र  बारबर्षे गोदावरी  मेला जस्ता चाडपर्वमा धेरै दर्शनार्थीहरूको भीड लाग्ने गर्दछ।

सैलुङमा प्रत्येक बर्ष गोने ङह्याको २ दिन अगावै ठुलो मेला लाग्ने गर्दछ । जसलार्इ गोने ङ्या मेला अर्थात शैलुङ जात्रा नामले परिचित छन् । मेलाको आफ्नै छुट्टै महत्व रहेको छ । मेलाको दिन दिवंगत पितृहरुको सम्झनामा मोलमपाठ, पूजा (ङोवा) गर्ने गरिन्छ । त्यसका लागि सैलुङ असपासका ठाउँहरूबाट श्रदालु भक्तजनहरु आउने गर्दछन् । गोने ङह्या झाँक्रीहरुको पर्व पनि भएकाले यहाँ मेलाको दिन झाँक्रीहरुको भीड नै लाग्ने गर्दछ ।

गोने ङ्या मेलाको लागि हामी चार भाइको (श्याम योञ्जन, खोजराज गोले, सन्तोष तामाङ र पेमा तामाङ मोक्तान) यात्रा सैलुङसम्म । एकाबिहानै आँखामा सैलुङ जात्रा अनि त्यहाँ कैद गर्ने दृश्यहरुको प्रतिविम्बित दृश्यहरु सोच्दै बसपार्कबाट यात्रा अगाडि बढायौं । झोलामा आवश्यक सामग्री र काँधमा क्यामेरा भिर्दै सैलुङश्वरी यातायातबाट गन्तब्यमा लम्कियौं ।

काठमाडौको गर्मीलाई छिचोल्दै हिमालको चिसो हावासंँग लुकामारी गर्दै हामी ढुङ्गे पुग्यौं । ढुङ्गेको पहिलो दिनको बसाईसँगै त्यहाँको खानाले साथीहरुको मुख जतिखेर पनि रसाइरहन्छ । आहा कति मिठो ? यस्तायस्तै शब्दहरुले बयान गर्दै सैलुङ मुखमै झुण्डिन थाल्यो । यो यात्रा हाम्रो दोस्रो पटक हो । दोस्रो पटक भएकाले खासै खुल्दुली रहेन तर रह्यो उकालो बाटोको अवस्था । नजरमा ठाडै देखिएको अत्यास लाग्ने उकालो र सैलुङ । तैपनि हातमा क्यामरा अनि बाटो भरिको फुलैफुल अनि विभिन्न जडिबुटीले भरिपूर्ण ठाउँमा हिड्दा साथीहरुले सैलुङमा पुगिसक्दा खाली कापीको पाना भरेर गीत, कविता तयार गरि सक्थे भने क्यामरा हातमा हुने साथीले फोटो कैद गरेर मेमोरी भराउथे । यात्रामा देखिएका अनेक दृश्यहरु कैद गर्न तल्लिन देखिन्थे साथीहरु । सैलुङ बसाइको पहिलो दिन चारै जनाले सैलुङ निकै राम्ररी नियाल्यौं ।

मेला भर्न सिन्धुपाल्चोक, रामेछाप, दोलखा, काभ्रेका विभिन्न गाउँबाट अघिल्लो दिन नै डाँडा नजिकका होटेलहरु भरिसकेका थिए । करिब २० देखि २५ होटलहरु लगायतका वरिपरिका आफन्तका घरहरु २ दिनका लागि भरिभराउ थिए । होटल व्यवसायीहरु व्यापारमा आतुर देखिन्थे । बाटोमा व्यापारीहरु व्यापरको लागि भारी बोकेर मेलामा ब्यापार गर्न तम्सेको हामी सजिलै देखिन्थे भने जात्रारेहरु मेला भर्न तछाडमछाड गर्दै उकालो चढेको प्रशस्तै पाउथ्यो । हामी मेलामा देखिएका अनेकै लोभ लाग्दा दृष्यलाई विभिन्न कोणबाट क्यामरामा कैद गर्न आ–आफ्नै शुरमा थियौं ।

चारै भाई छुट्टाछुट्टै जिम्मेवारीका साथ मेला चहार्दै व्यस्तता हुन्थ्यैं । झाँक्री, लामा, अनि जात्रामा गाउने गीत, त्यहाँका पहिचानको बाटो खोताल्ने । यसैमा अडिग भएर अघि बढी रह्यौं ।

ब्यापारीहरु थरीथरीका देखियो । आर्गनिकदेखि देशी बजारको ब्यापार गर्ने सम्म । सायद मेलाको रौनकताले होला हामीलाई भोक लागेको र समय वितेको पत्तै पाएनौं । मौसमले पनि मेलालाई नियालिरहेका भान हुन्थ्यो । कहिले कुहिरोले डाँडालाई बेहुली झै सिगारिन्थे भने कहिले खुल्ला आकाश झै खुलेर मनै प्रफुल्लित पार्थे । तर कतिलाई त थकान पनि नमर्दो हो । बसिराहुँ भए नि के गर्नु, यस्तैमा भलाकुसारी गर्दै समयले नेटो काटेपछि सबैजना आ-आफनै बाटोमा पाइला अघि सर्दै बिदा भए । इष्टमित्र, आफन्तसँगको भेटघाटपछि सबैजना छुटिन बाध्य भए ।

दिनभरको थकानपछि बेलुकाको बसाईमा हामी पुनः ढुङ्गे पुग्यौं । ढुङ्गे बसाइमा दिनभरीको दृश्यलाई थकान बिसाउदै क्यामरामा भएको दृश्य नियाल्यौ । अनि अनेक थरिका दृश्यहरु माथि परिकल्पना गर्दै थकान मारौं । यसरी हामीले सैलुङ यात्रा र मेला सफल पार्यौं । 

प्रतिकृया दिनुहोस

कृष्ण विहलको ‘रुप’

काठमाडौ । प्रेममा उत्सर्ग, त्याग तथा समर्पण अनि बलिदानी सवै जायज हुन्छ । शायद यो...

तामाङ महिला मुद्दामाथि तामाङ साहित्यको चेतना

(बिना थिङ तामाङ कथाकार हुन् । उनी नेपाली र तामाङ दुबै भाषामा कथा लेख्दै आइरहेकी...

तामाङ बाल साहित्य सिर्जनामा स्रष्टाहरुको भूमिका 

(अमृत योन्जन–तामाङ तामाङ भाषा–साहित्य क्षेत्रमा क्रियाशील व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । उहाँको तामाङ भाषाको बालगीत ‘न्याउ न्याउ...

गजल

- दिलकुमार तामाङ हजारौमाझ फाल हान्दै त्यतै तिर नजर गढ्यो जे गरेनी जसरीनी पाउने उनलाई रहर बढ्यो ।   अड्न सकिन दोबाटोमा न त झुकिए चौबाटो मै गन्तव्यको मूलबाटोमा तिम्रै मात्र शहर पर्यो ।   न त प्रस्ताव गरे मैले न ईन्कारनै गर्यौ तिमले यो मुश्कानको निशानामा तिम्रै...

बोकेर शैलुङ शीरैमा...

ढुङ्गे त माथि आलुबारी दूधपोखरी तल कल्लाबारी । थाकेर आयो यो मेरो ज्यान झण्डै गएन यो मेरो प्राण...

म विद्यार्थी हुँ

म विद्यार्थी हुँ प्रत्येक दिन सार्थक अक्षर पढिरहेछु । आनन्द उल्लास उज्यालोको खोजमा झोलाभित्र भविष्य बोकी ज्ञानको मृगतृष्णा मेट्न महापुरुष उत्पादनशाला पुग्दै प्रध्यापकहरुकै इशारामा निर्धक्क अघि बहिरहेछ म विद्यार्थी....... जाँगरिला, फूर्तिला अध्यापक छन् समय नफाटञ्जेल मनको पाटीमा मद मात्सर्य, अभिमान मेट्दै हार्दिकता र मित्रता कोर्छन हलन्तरुपि दुर्बल शब्दमा रस फुटाउदै अलङ्कार बेर्छन चेतना र बुद्धि ढुंगामा...