जसको त्रास र डरमा छन् गाउँ

तीन गाउँ विस्थापित

| काभ्रे

माथि डाँडा, तलतिर खोला बग्ने खहरे । जहाँ हिउँद होस् या बर्खा, सिमसिम पानी पर्दा पनि जमिन बग्न सुरु हुन्छ । यो दुतिको पहिरो हो । जुन काभ्रेको चौरीदेउराली गाउँपालिका वडा नं. २ मा अवस्थित छ । कमेरो माटो भएकाले सिमसिमे पानी पर्दा पनि बग्न सुरु गर्छ । जसको त्रास र डरमा छन् गाउँ ।

पहिरोको वरिपरि नेवार समुदायको बाक्लो बस्ती छन् । पहिरो जाने स्थानमा रहेको धेरै बस्ती विस्थापित भइसकेका छन् । कति मानिस बगाए, कति गाईबस्तु बगाए, स्थानीय मेघनाथ प्रधानले बताए ।

उनका अनुसार उहिले यहाँ पाटन, बनेपा, भक्तपुर जस्ता नामाकरण गरेका बजार रहेको बताए । तर त्यो सबै बगाएपछि बस्ती नै छरपष्ट भई बसाइसराई गरेको उनले सुनाए ।

पहिरोले तीनवटा गाउँ नै विस्थापित भइसकेका छन् । कटुवालटोल, भालुसिलेटोल, गैरीगाउँ । अरु प्रभावित बस्तीहरू तलतल सर्दै आएका छन् । हेर्दाहेर्दै त्यस ठाउँ उजाड हुँदै गएको छ ।

झन्डै २ किलोमीटर लामो क्षेत्रसम्म पहिरो गइसकेका छन्, अझ बढ्ने क्रम जारी छ । केही स्थान उजाड मरुभूमिसरह भएको छ, केहीमा घाँस, बिरुवा उम्रेर झाडी भएको छ । केहीमा चाहिं अलिअलि खेतीपाती पनि गरिरहेका छन् ।

७ दशक अघिबाट पहिरो जान सुरु भएको स्थानीय बृद्धहरू बताउँछन् । पहिरो जानको कारणबारे स्थानीयहरू यसरी बताउँछन् – एक थरी भनाई– देवीदेवताको झगडाले गएका भन्ने छन् । अर्काथरीले– पहिले पहिरो जानुभन्दा अघि यसैको माथि टुप्पामा पोखरी थियो, त्यहाँ जुठो गरेको हुँदा देवता रिसाएर पहिरो गएको भन्ने विश्वास गरिन्छ ।

वडा नं. २ का वडा सदस्य छत्रबहादुर प्रधानका अनुसार लामाहरू गुफा बस्ने क्रममा लामाले तोर्म बनाउदा तोर्म नबनी जतिखेर पनि पिठोमा परिणत हुने । यसको कारण यहाँ गुफा बस्दा नाग रिसाएर पहिरो जान सुरु गरेको उनले सुनाए ।

स्थानीय लामागुरु नोर्बु लामाका अनुसार गुफा बस्ने क्रममा त्यस डाँडामा लामाहरुबीच थुताम (शक्ति प्रदर्शन) गर्दा एक पट्टी लामाले पोखरी नै पल्टाएको भनाई छ । त्यसरी पोखरी पल्टाएपछि पहिरो जान थालिएको भन्ने उनको भनाइ थियो ।

वडा सदस्य प्रधानका अनुसार यस क्षेत्र संरक्षण प्रवद्र्धनमा स्थानीय तहले केही बजेट चाहिं छुट्याएको छ । तर त्यसले नियन्त्रण गर्न एक छेउ पनि नपुग्ने उनले बताए ।

स्थानीयहरू अझै यही स्थानमा देवीदेवता रहेको विश्वास गर्छन् । यही दक्षिणतिर खाँडादेवीको मन्दिर छन् । जहाँ भाकल स्वरुप फुलपातीदेखि बली दिने गर्छन् ।

गाउँ छेउमा अन्दाजी ७० वर्षअघि सरकारले तामा खानी सञ्चालन गरेको थियो । तामा निकाल्न पाटन, भक्तपुरका बाँडाहरू आउने गरेको स्थानीयले बताए । उनीहरुका अनुसार खानीबाट ठूलाठूला चक्ला निकाल्थे । तामा सकिएपछि सरकारले खानी बन्द गर्यो तर बस्तीको समस्यालाई चाहिं नहेरेको स्थानीयले गुनासो गरे ।

स्थानीय तहमा तामाकै सिक्कासमेत प्रचलनमा रहेको स्थानीय प्रधान सम्झन्छन् ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

काठमाडौमा नै निकुञ्ज  पीडित

img

वनस्पति, वन्यजन्तु, भूदृश्यहको संरक्षणका लागि स्थापना भएका राष्ट्रिय निकुञ्ज का नीतिहरु नागरिकमैत्री ...

शैलुङको कोसेली छुर्पी

img

यो गीतको सिर्जना गर्दा सर्जक श्रवण मुकारुङले सायदै सोचेका थिएनन् । गीतमा ...

एक हातमा ३ महिने बालिका, अर्को हातमा किताब

img

पढ्न, लेख्न र ज्ञानगुनको कुरा सिक्न उमेरले छेक्दैन, मात्र आफ्नो इच्छा आकांक्षा ...

आन्दोलन निर्णायक हुन्छ : नेता लिङ्देन (भिडियो)

img

आदिवासी जनजाति, मधेश, दलित लगायतको पहिचानको मागलाई सम्बोधन गर्ने हो भने संविधानको ...

रंगमय होली

img

देशभर फागु पूर्णिमाको उल्लास छाइरहेको छ । चिसोलाई विदाई गर्मीलाई स्वागत गर्दै ...

फिल्डमा उत्रिए धुर्मुस सुन्तली

img

धुर्मुस सुन्तली रंगशालाको काममा ब्यस्त छन । धुर्मुस सुन्तली फाउण्डेसनले निर्माण गर्न ...

पत्रपत्रिका

सबै